17e Eeuw
-
De puriteinse revolutie in Europa: hoe geloof en politiek botsen in de 17e eeuw
In de 17e eeuw stond Europa in vuur en vlam door religieuze overtuiging. Wat begon als een zoektocht naar zuiver geloof groeide uit tot een reeks revoluties, oorlogen en machtsverschuivingen. De puriteinse beweging wilde de kerk hervormen, maar veranderde uiteindelijk ook de fundamenten van de westerse politiek. De Reformatie had Europa al in tweeën gespleten. Protestantse hervormers als Luther en Calvijn hadden de autoriteit van Rome uitgedaagd, maar binnen het protestantisme ontstond al snel een nieuwe strijd. In Engeland, Schotland en Nederland groeide een groep die vond dat zelfs de hervormde kerken nog te veel leken op het katholicisme. Deze mensen noemden zichzelf puriteinen, afgeleid van het Latijnse purus, wat…
-
De Pilgrim Fathers: hoe een kleine groep geloofsvluchtelingen de basis legde voor Amerika
In 1620 vertrok een groep Engelse gelovigen met een klein houten schip over de Atlantische Oceaan. Ze waren op de vlucht voor religieuze vervolging en op zoek naar een plaats waar ze vrij hun geloof konden belijden. Wat begon als een wanhopige reis van de Pilgrim Fathers zou uitgroeien tot een mythe van Amerikaanse vrijheid. In het begin van de 17e eeuw was Engeland religieus verdeeld. Na de breuk met Rome had koning Hendrik VIII de Anglicaanse Kerk opgericht, maar die bleef sterk lijken op het katholicisme. Dat stoorde een groeiende groep gelovigen: de puriteinen. Deze puriteinen wilden de kerk zuiveren van rituelen, hiërarchie en pracht. Maar terwijl sommigen binnen…
-
Oliver Cromwell: de man die een koning onthoofde en zelf bijna een koning werd
Oliver Cromwell was een van de meest invloedrijke en omstreden figuren uit de Britse geschiedenis. Voor sommigen was hij een held van vrijheid en geloof, voor anderen een tiran die het land in chaos stortte. Zijn leven, vol geloof, strijd en macht, laat zien hoe dun de lijn kan zijn tussen bevrijder en onderdrukker. Oliver Cromwell werd geboren in 1599 in Huntingdon, in het oosten van Engeland. Hij kwam uit een bescheiden adellijke familie en leidde aanvankelijk een rustig leven als landeigenaar. Er was weinig aan hem dat voorspelde dat hij ooit een van de machtigste mannen van Engeland zou worden. Oliver Cromwell In de jaren 1620 en 1630 raakte…
-
De moord op de gebroeders De Witt: politiek geweld in het hart van de Gouden Eeuw
In de zomer van 1672, het rampjaar, breekt in Nederland paniek uit. Vier vijanden vallen de Republiek tegelijk aan, en binnenlands woedt een felle strijd tussen voorstanders van de stadhouder en aanhangers van de machtige gebroeders De Witt. Wat begint als politieke spanning, eindigt in een van de beruchtste lynchpartijen uit de Nederlandse geschiedenis. Je bevindt je in de 17e eeuw, in een van de rijkste en machtigste staten van Europa. De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden heeft een gigantische handelsvloot, invloedrijke steden en een machtige economie. Maar onder de oppervlakte broeit onvrede. Politiek wordt het land geleid door regenten uit de steden, met raadpensionaris Johan de Witt als onbetwiste…
-
De vrouw die een leger leidde: Nzinga van Ndongo en Matamba
In het hart van Afrika, waar vandaag Angola ligt, stond in de zeventiende eeuw een vrouw op tegen koloniale overheersing. Haar naam was Nzinga. Als koningin van Ndongo en Matamba weerstond ze Portugezen, verenigde volkeren en voerde ze een briljante guerrillaoorlog. Haar levensverhaal is er een van diplomatie, strijd en overlevingskunst. Nzinga werd rond 1583 geboren in het koninkrijk Ndongo, in het huidige Angola. Haar vader was de koning, en ze groeide op in een wereld die steeds meer in de greep kwam van Portugese expansie. De Portugezen hadden zich gevestigd aan de kust en probeerden hun invloed uit te breiden naar het binnenland om slaven te verkrijgen voor de…
-
Jan Janszoon: de Nederlandse piraat die angst zaaide als Murat Reis
In de zeventiende eeuw verliet een Nederlandse zeeman zijn vaderland en begon een leven als een van de meest gevreesde Barbarijse zeerovers. Zijn naam: Jan Janszoon. Na zijn bekering tot de islam werd hij bekend als Murat Reis en leidde hij piratenaanvallen van Noord-Afrika tot aan IJsland. Zijn leven is een opmerkelijk verhaal van religie, loyaliteit, zeeroof en de dunne lijn tussen piraat en admiraal. Jan Janszoon werd rond 1575 geboren in Haarlem. Over zijn vroege jaren is weinig bekend, maar tegen het begin van de zeventiende eeuw is hij actief als zeeman en kaper in dienst van de Nederlandse Republiek. Kapen, het wettelijk plunderen van vijandige schepen met een…
-
De piratenrepubliek van Libertalia: vrijheid op Madagaskar?
In de late 17e eeuw ontstond er volgens sommige bronnen aan de noordkust van Madagaskar een utopische samenleving gesticht door piraten. Deze zogenaamde Republiek Libertalia zou gebaseerd zijn geweest op gelijkheid, gedeelde rijkdom en verzet tegen slavernij. Bestond Libertalia echt? Of is het een legende met een kern van waarheid? Het verhaal van Libertalia komt uit één bron: het boek A General History of the Pyrates van kapitein Charles Johnson, gepubliceerd in 1724. In dat boek beschrijft hij hoe een Franse edelman, Olivier Misson, gedesillusioneerd raakte door de corruptie van Europa. Hij keerde zich af van de aristocratie, werd piraat en predikte een samenleving zonder klassen, slavernij of koninklijke macht.…
-
Het koninkrijk van Benin: een Afrikaanse kunstmacht vóór de komst van Europa
Lang voordat Europese kolonisten voet aan wal zetten in West-Afrika, bloeide er in het hart van de regio een rijk dat qua kunst, politiek en stedelijke organisatie tot de indrukwekkendste van het continent behoorde. Het koninkrijk van Benin, met zijn machtige Oba’s en wereldberoemde bronzen kunst, stond eeuwenlang symbool voor beschaving en macht. Het koninkrijk van Benin ontstond rond de 11e eeuw in wat nu het zuiden van Nigeria is. De oorspronkelijke bewoners waren de Edo-volkeren. Volgens hun traditie begon alles met de komst van een legendarische leider: Oranmiyan, een prins uit het naburige Ife, die werd uitgenodigd om de verdeeldheid in het gebied te beëindigen. Zijn zoon, Eweka I,…
-
Hoe Rusland Siberië veroverde: van Kozakken tot keizerlijke expansie
Siberië lijkt eindeloos en leeg, maar achter de uitgestrekte taiga en barre winters schuilt een van de grootste veroveringsverhalen uit de geschiedenis. In slechts een paar generaties breidde Rusland zich uit van de Oeral tot de Stille Oceaan. Wat begon met Kozakken en pelsjagers, eindigde in een keizerrijk dat Eurazië overheerste. Aan het begin van de 16e eeuw was Rusland nog een Europees koninkrijk. Moskou, de hoofdstad van het Russische tsarenrijk, keek richting het westen en werd omringd door vijanden: Polen, Litouwen, Zweden en de Krim-Tataren. Ten oosten van het rijk lagen onbekende gebieden, waar de bossen geen wegen kenden en de winters dodelijk konden zijn. Toch trok daar iets…
-
De onbreekbare wil van de Mapuche: 300 jaar verzet tegen de Spaanse kroon
Lang voordat Chili een republiek werd, vochten de Mapuche al een van de langst durende oorlogen uit die het Amerikaanse continent ooit heeft gekend. Geen andere inheemse groep wist zich zo lang te verzetten tegen de Spaanse veroveraars. Driehonderd jaar lang hielden ze stand – en dat deden ze op hun eigen manier, in hun eigen ritme, met hun eigen trots. Na de verovering van het Incarijk in het noorden, richtten de Spaanse conquistadores hun aandacht op het zuiden. In de jaren 1540 arriveerden ze in het huidige Chili, op zoek naar goud, landbouwgrond en nieuwe zielen om te bekeren. Maar wat ze aantroffen was geen rijk zoals dat van…
