18e Eeuw
-
Hoe Egypte veel van zijn historische stukken verloor
Egypte wordt vaak gezien als een land dat zijn verleden tot in de eeuwigheid heeft bewaard. Piramides, tempels en graven lijken onverwoestbaar. Toch raakte Egypte in de loop van eeuwen een enorm deel van zijn historische erfgoed kwijt. Niet door één ramp, maar door een lange keten van plundering, verwaarlozing, handel en buitenlandse overheersing. Toen het oude Egypte zijn politieke macht verloor, bleef het fysieke landschap achter. Monumenten, beelden en graven stonden er nog, maar de samenleving die ze had gebouwd, verdween. Voor latere generaties Egyptenaren waren deze bouwwerken geen nationaal erfgoed, maar overblijfselen uit een ver verleden zonder directe betekenis. Tempels werden verlaten, beelden raakten bedolven onder zand en…
-
Het dodelijke groen: hoe Scheele Green duizenden huizen vergiftigde
In de 19e eeuw vulden Engelse huizen zich met levendige tinten groen. Behang, jurken en kinderspeelgoed straalden in de nieuwe modekleur die elegantie en rijkdom uitstraalde. Maar achter die schoonheid schuilde een stille moordenaar: Scheele Green, een pigment dat vol zat met arseen. Wat bedoeld was als verfijning, werd een van de dodelijkste modegrillen uit de geschiedenis. In 1775 ontdekte de Zweedse chemicus Carl Wilhelm Scheele per toeval een nieuw groen pigment. Door koperoxide te mengen met arseenzuur ontstond een prachtige, levendige kleur die hij zelf nauwelijks had kunnen voorspellen. Het resultaat was een tint die feller en stabieler was dan de bestaande groene verven. Carl Wilhelm Scheele Het pigment…
-
De strijd voor solidariteit: de geschiedenis van vakbonden
De opkomst van vakbonden is het verhaal van gewone arbeiders die zich organiseerden tegen de macht van fabriekseigenaren, regeringen en economische systemen die hun welzijn negeerden. Wat begon als kleine geheime groepen groeide uit tot een wereldwijde beweging die wetten, lonen en levens veranderde. In de vroege industriële revolutie, vanaf het einde van de achttiende eeuw, werkten arbeiders vaak twaalf tot zestien uur per dag, zes dagen per week. Kinderen van acht of negen jaar stonden naast hun ouders aan machines in stoffige fabrieken of donkere mijnen. Er waren geen veiligheidsregels, geen minimumloon en geen zekerheid bij ziekte of ongeluk. Wie klaagde, verloor zijn baan. In deze harde omstandigheden ontstonden…
-
Manchester: Hoe een stad de bakermat van de industrialisatie werd
In de 18e en 19e eeuw verandert Manchester van een middelgrote stad in het bruisende hart van de Industriële Revolutie. Waar voorheen ambachtslieden hun werk in kleine werkplaatsen deden, verrijzen nu enorme fabrieken met rokerige schoorstenen, aangedreven door stoommachines. De stad groeit razendsnel en wordt synoniem voor textielproductie, technologische innovatie en de sociale uitdagingen van industrialisatie. Manchester was oorspronkelijk een marktstad met een regionale handel in katoen en wol. Rond 1760 beginnen ondernemers te experimenteren met nieuwe productiemethoden. Waterkracht en later stoomkracht maken het mogelijk om spin- en weefmachines in grotere fabrieken te gebruiken. Dit verhoogt de productiecapaciteit enorm. De ligging van Manchester, dichtbij rivieren en kanalen, maakt transport van…
-
Jonathan Wild: De Koning van de Londense Onderwereld
In het Londen van de vroege 18e eeuw, waar misdaad en corruptie welig tierden, wist één man de chaos te gebruiken als opstap naar roem en macht. Jonathan Wild werd geprezen als een held die gestolen goederen teruggaf aan hun rechtmatige eigenaren, maar achter die façade schuilde de meesterbrein van een enorm crimineel netwerk. Hij was zowel de jager als de beschermer van dieven, en speelde een gevaarlijk spel dat hem uiteindelijk fataal zou worden. Londen was in deze tijd een stad van uitersten. Aan de ene kant waren er de chique wijken van de elite, vol prachtige herenhuizen. Aan de andere kant lagen de smerige steegjes van de armenwijken,…
-
Catharina de Grote: hoe een Duitse prinses Rusland naar de top van Europa bracht
Als jonge, onopvallende prinses uit een klein Duits vorstendom lijkt Catharina allesbehalve voorbestemd om geschiedenis te schrijven. Maar binnen een paar decennia verandert ze in een absolute vorstin die Rusland moderniseert, vergroot en verandert in een Europese grootmacht. Haar naam leeft voort als die van een van de machtigste vrouwen uit de geschiedenis. Je begint in 1729 in het kleine Pruisische vorstendom Anhalt-Zerbst. Daar wordt prinses Sophia geboren. Ze groeit op in een omgeving waar status belangrijk is, maar geld schaars. Haar moeder droomt ervan om Sophia uit te huwelijken aan een vooraanstaande familie. Die kans komt onverwacht vroeg, als de Russische tsarina Elizabeth een Duitse bruid zoekt voor haar…
-
De piratenrepubliek van Libertalia: vrijheid op Madagaskar?
In de late 17e eeuw ontstond er volgens sommige bronnen aan de noordkust van Madagaskar een utopische samenleving gesticht door piraten. Deze zogenaamde Republiek Libertalia zou gebaseerd zijn geweest op gelijkheid, gedeelde rijkdom en verzet tegen slavernij. Bestond Libertalia echt? Of is het een legende met een kern van waarheid? Het verhaal van Libertalia komt uit één bron: het boek A General History of the Pyrates van kapitein Charles Johnson, gepubliceerd in 1724. In dat boek beschrijft hij hoe een Franse edelman, Olivier Misson, gedesillusioneerd raakte door de corruptie van Europa. Hij keerde zich af van de aristocratie, werd piraat en predikte een samenleving zonder klassen, slavernij of koninklijke macht.…
-
De vrouwelijke elite van Dahomey: het leger van de Agojie
In de 18e en 19e eeuw vormde het koninkrijk Dahomey in West-Afrika een van de meest militaire samenlevingen ter wereld. Opvallend genoeg werd een groot deel van zijn leger gevormd door vrouwen – de beruchte Agojie. Deze vrouwelijke strijders waren geen kampkeukenpersoneel of verplegers: ze waren elitesoldaten, gehard, meedogenloos en gevreesd in de hele regio. Dahomey lag in het huidige Benin, aan de westkust van Afrika. Het was een rijk dat draaide om militaire macht, slavernij en tribuut. Vanaf de 17e eeuw groeide het uit tot een koninkrijk dat zijn buren onderwierp en slaven verkocht aan Europese handelaren in ruil voor wapens. Om zijn positie te behouden, bouwde de koning…
-
Het koninkrijk van Benin: een Afrikaanse kunstmacht vóór de komst van Europa
Lang voordat Europese kolonisten voet aan wal zetten in West-Afrika, bloeide er in het hart van de regio een rijk dat qua kunst, politiek en stedelijke organisatie tot de indrukwekkendste van het continent behoorde. Het koninkrijk van Benin, met zijn machtige Oba’s en wereldberoemde bronzen kunst, stond eeuwenlang symbool voor beschaving en macht. Het koninkrijk van Benin ontstond rond de 11e eeuw in wat nu het zuiden van Nigeria is. De oorspronkelijke bewoners waren de Edo-volkeren. Volgens hun traditie begon alles met de komst van een legendarische leider: Oranmiyan, een prins uit het naburige Ife, die werd uitgenodigd om de verdeeldheid in het gebied te beëindigen. Zijn zoon, Eweka I,…
-
Hoe de pizza de wereld veroverde: van Napels tot New York
Pizza is tegenwoordig overal. Je vindt het in diepvriesvakken, foodtrucks, vijfsterrenrestaurants en straatkiosken in elke uithoek van de wereld. Maar deze wereldwijde favoriet begon ooit als eenvoudig straatvoedsel in Zuid-Italië. De reis van de pizza vertelt een verhaal van armoede, migratie, innovatie en internationale smaakverslaving. De pizza zoals we die vandaag kennen, vindt haar oorsprong in de arme wijken van Napels in de 18e en 19e eeuw. In deze havenstad leefden veel mensen in kleine woningen zonder eigen keuken. Op straat kochten ze goedkope maaltijden: platbrood met eenvoudige ingrediënten zoals reuzel, knoflook, zout, ansjovis of tomaat. De toevoeging van tomaat – een toen nog vrij nieuwe groente uit de Nieuwe…
